Web 4.0’a Geçerken Web’in Geçirdiği Evrimi Hatırlayalım

“Metaverse’e gidiyoruz, Web 4.0 geliyor…” üzere söylentiler teknoloji dünyasında dolaşadursun. Biz nerden geldiğimizi unutmayalım, dedik. Web’in kuruluşundan bugüne internet hayatımızda neler değiştirdi, sizler için derledik.

İnternetin tozlu raflarına hakikat yola çıktık. Web’in kuruluşuna gidiyoruz…

Her şey Amerikan Askeri Araştırma Projesi (ARPANET) ve Massachusetts Institue of Technology (MIT)’in birinci kere 1962 yılında galaktik ağ problemini tartışmaya açması ile başladı.

Nedir bu galaktik ağ sıkıntısı?

Aslında abartılacak bir şey yok canım, bugün hepimizin bildiği internetten bahsediyorlar, işte. Lakin bu fikir o periyot öylesine değerliydi ki üzerine yüzlerce araştırma yapıldı. Birinci araştırmalardan biri de Carl Robnett Licklider’ın dı.

Licklider, milyonlarca insanın görünmez bir ağ içerisinde haberleştiği o büyülü sistemi, galaktik ağ ismiyle açıklıyordu.

Böylelikle ARPANET projesi yürütülmeye başladı ve birinci kere dört adres ile irtibat sağlandı.

Daha sonra adresler ortasında e-posta gönderimlerine imkan verildi. Birçok merkez anabilgisayar irtibata dahil oldu.

Gerçekten, 1992 yılında bu geniş network ismini “İnternet” olarak aldı.

Ağların ağı internet vardı, var olmasına ancak kurumlara vardı. Üniversiteler, akademisyenler kendi ortalarında konuşuyorlardı. Taa ki “www”ya kadar…

İnternetin birtakım teknik uygulamalarının geliştirmesi için çok geçmeden World Wide Web, yani www, için çalışmalara başlanmıştır.

Proje İsviçre’de bulunan Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN)’de tamamlanmış ve sonunda internete multimedya (çokluortam) özellikleri eklenmiştir.

Ek olarak, internet kamu kullanımına açılmıştır.

World Wide Web’in mucidi Tim Berners-Lee’dir ve birinci defa kullanıldığı periyoda Web 1.0 denilmektedir.

Web’in kullanıma açılması ile birlikte internet üzerinde forumlar kurulmuş ve ses, manzara üzere farklı formatlarda ağ ilişkisinde yer almaya başlamıştır. Web 1.0 birbirinden kopuk bilgisayarların birbirine bağlanmasını söz etmektedir.

Hayal etmesi bile güç olan bu fevkalade temas insanüstü eforlarla sağlanmış olsa da internet hala kullanım imkanları açısından kısıtlıydı.

İnternet demokratik bir alan olmaktan çıkmıştı. Birçok bilgiye erişim sağlanabilse de kullanıcı pasif pozisyondaydı.

Vakitle internetin kullanım hedefi da değişti. İnternet ve kullanıcılar ortasına para girdi. Web 2.0 kullanılmaya başlandı.

İnternet vakitle ticarileşti. Web sitesi sahipleri erişim için abonelik üzere fiyatlandırma modelleri kullanmaya başladılar. Zati tek taraflı bir bağlantının kelam konusu olduğu mecralarda kullanıcı giderek etkisiz kılındı.

Facebook, Twitter, Instagram ve Snapchat üzere uygulamalar bu yıllarda ortaya çıktı. Web 2.0 internetin interaktif (etkileşim) özelliğini etkinleştirdi. Kullanıcı da pasif pozisyondan faal pozisyona geçti.

Birinci sefer 2004 yılında O’Reily Media tarafından kullanılan Web 2.0 tüm internet kullanıcı irtibatları ortasında data sirkülasyonuna da müsaade veriyordu.

Web 3.0 ile hayatımız ve web siteleri biraz daha karmaşık hale geldi. Dinamik web sayfaları kuruldu ve aslında metaverse araçları da hayatımıza girdi. Vr gözlükler, NFT tabanlı sanat yapıtları, dijital para üniteleri, online oyunlar ve online konserler…

Yanı sıra, direkt arkadaşınızın bilgisayarına ilişki sağlayabileceğiniz, aracısız bir irtibat kurabilmeye müsaade veren yeni web sürümü 3.0 oldu. İnternette tek taraflı bağlantının büsbütün bittiği ve aracısız irtibat kurulabildiği bir yapıya işaret eder.

İşte bu noktada bilgilerimizin kullanıldığı üzerine tartışmalar başladı.

Web 3.0’da kullanıyor olduğumuz tüm toplumsal medya uygulamalarının yönetildiği teknoloji şirketleri bilgilerimiz aracılığıyla para kazanmaya başladı. Öbür yandan platformlar kullanıcı tarafından oluşturulan içeriklerle beslenir hale geldi. Reklam gelirleri ise uğraşıydı.

Sizce bu durum kullanıcının emeğinin fiyatsız olarak satılması mıdır? Yoksa karşılıklı karı mı tabir ediyor?

Web 3.0 araçları kullanıcı pasif pozisyondan çıkarmış ve internette yayın yapmak, içerik paylaşmak, her türlü içerikten faydalanmak ve araştırma yapmak üzere mevzularda özgür bırakmış; başka yandan bu platformlara uzun mühlet yatırım yaptığı halde mali karşılık alamayacağı üzere bir handikabı da beraberinde getirmiştir.

Pekala, Web 4.0’da bizi neler bekliyor?

Metaverse kavramının da sıklıkla kullanılmasıyla birlikte artık internette itimat veren uygulamalar kullanılması kıymetli görülüyor. Elbette, yapay zeka ve arttırılmış gerçeklik teknolojisi de 4.0’ın gündemlerinden biri olacak.

Geçiş sırasında inançlı bir kontağın oluşması için şirketler şimdiden bildiğimiz uygulamaların alternatif start-uplarını sunmaya başladı.

Web 4.0 ile eski toplumsal medya, iletileşme, görüntü, müzik üzere uygulamaların alternatif biçimleri kullanılabilir. Bu yeni uygulamalar kullanıcının daha çok vakit geçirmesinden çok itimatla vakit geçirmesine odaklı hazırlanan pratik tahliller sunmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.