Nefes Kesici Ayrıntılarıyla Görenlerin Ağzını Açık Bırakacak Süper Bir Bosch Tablosu: Dünyevi Zevkler Bahçesi

Yüzyıllardır tartışmalara mevzu olan, gizemleri hala çözülemeyen binlerce sanat yapıtı artık internet sayesinde tek tıkla karşımıza geliyor. Biz de şahsen gezemediğimiz müzelerden kıymetli bir tabloyu incelemeye aldık: Hieronymus Bosch’un ‘Dünyevi Zevkler Bahçesi’ yapıtı. Dünyanın yaratılış öyküsünü husus alan tablonun birinci bakışta fark edilmeyen en ince ayrıntılarını sizin için derledik. Buyrun içeriğe! ????

Kaynak 1, 2, 3

Eski çağlar boyunca insanların uğruna uzun yollar kat edip servetler harcadığı sanat yapıtlarına teknoloji çağı sayesinde artık tek tıkla ulaşabiliyor, en ince ayrıntılarına kadar görebiliyoruz.

O yüzden sizinle birlikte tekrar pahalı bir tabloyu incelemeye alalım dedik!

Görmüş olduğunuz tablonun ismi ‘Dünyevi Zevkler Bahçesi’. 1503-1504 tarihleri ortasında Hollandalı ressam Hieronymus Bosch tarafından yapılan tablo sanat tarihinin en gizemli yapıtlarından biri..

upload.wikimedia.org

Lakin bu gördüğünüz fotoğraf asıl yapıtın yalnızca orta kısmı…

Eser aslında birbiriyle alakalı 3 farklı panelden oluşan bir triptik! Tablonun sol panelinde ‘cennet’, orta panelinde ‘dünyevi zevkler’, sağ panelinde ise ‘cehennem’ resmedilmiş.

Panel üzerine yağlı boya ile yapılan tablo 1939 yılından beri Madrid’deki Prado Müzesi’nde sergileniyor ve tam ebatları 220 x 389 cm.

Genişliği neredeyse 4 metreye varan yapıtın iki yanındaki paneller pencere üzere kapatıldığına ise ortaya bir öbür tablo daha çıkıyor! ????

Karşımıza çıkan bu karanlık manzara aslında tablonun geri kalanı üzere dünyanın yaratılış hikayesi! İncil’e nazaran yaratılışın üçüncü gününde tüm su dünyadan ayrılmış, bu ortada Cennet ortaya çıkmıştı.

Art panelin sol üst kısmında ressamın tasviriyle oturan bir İlah figürü bulunuyor. Ayrıyeten art panellerde Zebur’dan iki farklı Latince alıntı var.

Zira O söyleyince, her şey var oldu; O buyurunca, her şey belirdi.‘ 

Mez. 33:9

Tablonun kendisinin ise soldan sağa bir kitap üzere okunması gerekiyor. Soldan birinci panelin tam ortasında Adem ile Havva’yı tanıştırmakta olan bir İlah figürü karşımıza çıkıyor.

Ressam Bosch’un bütün yapıtlarında ana mevzuyu insanların birinci bakışta dikkatini çekmek üzere tam ortaya yerleştirdiğini belirtmekte yarar var.

Birinci panelin üst kısımlarında göç eden kuşların ortasından geçtiği gök kubbeye benzeri bir yapı,

Adem ve Havva’nın önündeki su çukurunda tek boynuzlu bir at, çeşitli kuş çeşitleriyle birlikte çeşidi ayırt edilemeyen deniz canlıları,

Baykuş, ördekler, kuğular ve birtakım hibrit canlılar bulunuyor.

Ayrıyeten Rab’ın yalnızca bu panelde bulunduğunu zira Adem ve Havva’nın tanıştırılmasının ressama nazaran aslında bir ‘hata’ olduğunu, Rab’ın da bu pişmanlığı yaşadığını düşündüğünü belirtelim.

İlah figürü olmayan orta panelde bizi varsayımlarımızın ötesinde bir karmaşa bekliyor! Tabloya ismini veren ‘dünyevi zevkler bahçesi’ bütün ayrıntılarıyla bu panelde tasvir ediliyor zira.

Lakin ressamın bahsettiği dünyevi zevkler kulağa geldiği kadar keyifli değil. Ressam, şehvet üzere dünyevi zevklere kapılan insanları gerçekliği yıkan tasvirleriyle eleştiriyor.

Hibrit hayvanların üzerine binmiş uçan beşerler, ağaçları tırmananlar, yumurtadan doğanlar…

Tabloda İlah dışında tüm figürler şehvet günahına kapıldıkları için çıplak halde karşımıza çıkıyorlar. Cilt tonlarına baktığımızda farklı ırklardan olduğunu gördüğümüz insanlara ek olarak çokça hayvan figürü de yer alıyor.

Suda yüzen kuşlar, uçan balıklardan anlayabileceğiniz üzere hayvanlar da olağanda sahip olmadıkları özellikleriyle adeta rahatsız ediyor tabloya bakanları.

Yeniden bu karedeki ayrıntılara baktığımızda insanların yumurtaya benzeri oval haller içinden çıktığını, daima dut ve çilek üzere meyvelerle beslendiğini görüyoruz.

Sanat tarihçileri insanların etrafını sardığı bu meyvelerin de halüsinasyon tesirine sahip sihirli meyveler olduğunu düşüyor.

Fark etmişsinizdir, tabloda o kadar çok çilek kullanılmış ki 17. yüzyılda eser halk ortasında ‘Çilekli Resim’ olarak biliniyormuş…

Yumurta demişken tüm tabloda şimdi çatlamamış olan tek beyaz yumurta, fotoğrafın tam ortasında yer alıyor.

Yapıtın dört bir yanında dikkatimizi çeken kuşlar ise ressamın zekasını ve mizahını konuşturduğu ayrıntılardan bir oburu.

Ressamın anadili Felemenkçede kuş manasına gelen ‘vogelen’ sözü tıpkı vakitte cinsel birliktelik sözüne benziyor.

Üçüncü ve son panelimiz ‘Cehennem’ bizlere kaosu, karanlığı, müthişliğin ulaştığı son noktayı, dünyevi zevklerin cezasını çeken insanların acısını gösteriyor.

Orta panelde bizi rahatsız eden imgelerin onlarca kat ağır halleriyle, gerçek bir vahşetle karşılaşıyoruz bu panelde.

Saldırgan hayvanlar, kopmuş insan uzuvlarının yarattığı kaygı ve tiksinti üzere hislere ek olarak ressama nazaran ahlaksızlık ve yozlaşmışlığın tasvirleri yer alıyor.

Gözümüze takılan en garip varlıklardan biri de gözlerini tam seyircinin üzerine dikmiş, kabukları kırık bedeninin içinde oturan beşerler görünen bu figür.

Sanat tarihçisi Hans Belting’e nazaran son panelin tam ortasındaki bu garip figür, ressam Bosch’un ta kendisi!

????

Sanat dünyasında hala bir mutlaklığa varmış olmasa da oldukça benziyor üzere, siz ne diyorsunuz?

Cehennem panelindeki en değerli son detayımız ise günahkar bir insanın poposuna yazılmış müzik notaları!

Amerikalı bir üniversite öğrencisi yıllar sonra bu notaları keşfetmiş, çabucak akabinde da besteyi piyanoyla çalmış.

600 yıllık besteyi dinlemek isteyenler için de buraya bırakalım;

Bosch’un üstün dehasını gözler önüne seren, her köşesine işlenmiş ayrıntıları saatlerce irdelenmeye ve izlenmeye kıymet ‘Dünyevi Zevkler Bahçesi’ tablosunun değerli ayrıntıları bu formdaydı…

Siz nasıl buldunuz bu tabloyu? Yorumlarda buluşalım!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.